Więźba dachowa: z czego się składa i jakie drewno wybrać

Więźba dachowa to szkielet dachu. Przenosi ciężar pokrycia, śniegu i wiatru, dlatego błędy przy jej wykonaniu wychodzą po latach - w postaci ugiętych połaci, pękniętych krokwi czy zawilgoconej izolacji. W tym poradniku wyjaśniamy, z czego składa się więźba dachowa, jakie są jej rodzaje i jakie drewno na więźbę wybrać, żeby dach służył przez dziesięciolecia.

Z czego składa się więźba dachowa

Nazwy elementów przydają się przy czytaniu projektu i rozmowie z cieślą:

• murłata (mauerlat) - belka zakotwiona w wieńcu ściany zewnętrznej, na której opierają się krokwie,
• krokwie - pochyłe belki tworzące połać dachu, na nich układa się membranę, kontrłaty, łaty i pokrycie,
• jętki - poziome belki łączące pary krokwi, usztywniają dach i często stanowią podparcie sufitu na poddaszu,
• płatwie - belki biegnące wzdłuż dachu, podpierające krokwie w połowie ich długości,
• słupy i miecze - pionowe i ukośne podpory płatwi,
• kleszcze - pary desek lub belek spinające krokwie ze słupami,
• wiatrownice - ukośne deski usztywniające dach w płaszczyźnie połaci.

Rodzaje więźby dachowej

Więźba krokwiowa

Najprostsza konstrukcja: pary krokwi oparte na murłatach i połączone w kalenicy. Sprawdza się przy niewielkich rozpiętościach budynku.

Więźba krokwiowo-jętkowa

Krokwie połączone jętkami. To jedno z najczęstszych rozwiązań w domach jednorodzinnych z poddaszem użytkowym, bo jętki można wykorzystać jako konstrukcję sufitu.

Więźba płatwiowo-kleszczowa

Krokwie oparte dodatkowo na płatwiach, a te na słupach. Pozwala przekryć szersze budynki, ale słupy trzeba uwzględnić w aranżacji poddasza.

Jakie drewno na więźbę dachową

Gatunek

Na więźby w Polsce najczęściej stosuje się drewno iglaste: sosnę, świerk i jodłę. Jest stosunkowo lekkie, wytrzymałe i łatwe w obróbce.

Klasa wytrzymałości - C24, C18, C16

Symbol klasy (np. C24) mówi o wytrzymałości drewna na zginanie - im wyższa liczba, tym drewno mocniejsze. Klasę nadaje się po sortowaniu, a tarcica powinna mieć oznaczenie potwierdzające sortowanie. Projekt wskazuje minimalną klasę; zastosowanie słabszego drewna oznacza, że belki mogą nie przenieść obciążeń.

Wilgotność - dlaczego suszone drewno

Świeże drewno z tartaku ma dużą wilgotność. Wysychając już w dachu, kurczy się, skręca i pęka, a połączenia tracą sztywność. Mokre belki zamknięte pod membraną i izolacją to też ryzyko pleśni. Dlatego na więźby coraz częściej wybiera się drewno konstrukcyjne suszone komorowo.

KVH i BSH

• KVH to lite drewno konstrukcyjne suszone komorowo, strugane i fazowane, z wyciętymi wadami (np. dużymi sękami). Jest stabilne wymiarowo i estetyczne - dobrze wygląda, gdy belki zostają widoczne we wnętrzu.
• BSH to drewno klejone warstwowo. Stosuje się je tam, gdzie potrzebne są długie elementy lub duże rozpiętości.

Impregnacja więźby

Drewno konstrukcyjne dachu zabezpiecza się przed grzybami i owadami, a gdy wymaga tego projekt - także ogniochronnie. Najlepszą ochronę daje impregnacja ciśnieniowa lub zanurzeniowa, bo środek wnika głębiej niż przy malowaniu pędzlem. Po docięciu belek na budowie trzeba zaimpregnować miejsca cięć, bo tam drewno jest odsłonięte.

Montaż więźby - o czym pamiętać

1. Wieniec i kotwy muszą być gotowe i zgodne z projektem przed ułożeniem murłaty.
2. Drewno na budowie przechowuj pod zadaszeniem, na podkładach, z przewiewem - nie na gołej ziemi.
3. Połączenia ciesielskie i łączniki stalowe (kątowniki, wkręty ciesielskie) wykonuje się zgodnie z projektem.
4. Membrana i łaty powinny pojawić się szybko po ułożeniu krokwi, żeby deszcz nie moczył konstrukcji. Kiedy zamiast łat potrzebne jest pełne deskowanie, wyjaśniamy w artykule Deskowanie dachu: pełne deskowanie czy łaty?
5. Wysięg okapu i szczeliny wentylacyjne planuje się już przy więźbie - od tego zależy potem wykonanie podbitki. Piszemy o tym w poradniku Podbitka dachowa z drewna.

Jeśli masz starszy dom i zastanawiasz się nad stanem dachu, przeczytaj poradnik Remont dachu w starym domu: kiedy wymienić więźbę?

Więźba to etap stanu surowego otwartego. O tym, co dzieje się dalej i kiedy zamawiać okna, schody czy podłogi, przeczytasz w artykule Budowa i remont po kolei.

Najczęstsze pytania

Czy więźbę można wykonać ze świeżego drewna?

Można, ale trzeba liczyć się ze skurczem i pękaniem belek podczas wysychania. Przy poddaszu użytkowym, gdzie więźba jest zamknięta izolacją i płytami, bezpieczniejsze jest drewno suszone.

Czym różni się C24 od KVH?

C24 to klasa wytrzymałości, a KVH to rodzaj produktu - suszone, strugane drewno konstrukcyjne. KVH zwykle spełnia wymagania klasy C24, ale zawsze sprawdzaj oznaczenie.

Ile trwa montaż więźby?

To zależy od wielkości i kształtu dachu. Prosty dach dwuspadowy idzie szybciej niż dach wielospadowy z lukarnami. Najwięcej czasu zajmuje zwykle przygotowanie i dostawa drewna.

Więźby dachowe - Beskid Andrychów

Wykonujemy więźby dachowe z drewna konstrukcyjnego C24 i KVH: obróbkę ciesielską, impregnację i montaż na budowie. Działamy w Andrychowie i okolicy - m.in. w Wadowicach, Kętach, Porąbce i Bielsku-Białej. Zobacz nasze realizacje i zapytaj o wycenę.